جوان آنلاین: ظاهراً رئیسجمهور امریکا در دقیقه ۸۵ شروع جام جهانی فوتبال و بعد از آن، قرار گرفتن در آستانه انتخابات کنگره، در پی راه فراری است تا با پرچم پیروزی از مخمصه جنگ ایران خارج شود. از این رو، دائماً از نزدیک بودن توافق دم میزند. همزمان، چهرههای سیاسی و رسانههای غربی اذعان دارند که رویکرد دونالد ترامپ، آن هم در شرایطی که عملاً امریکا دست برتر را ندارد، واقعی نیست.
مقامات ایران تأکید دارند که خواستههای امریکا در جریان مذاکرات مدام تغییر میکند و همین رویکرد، دستیابی به توافق را تحتالشعاع قرار داده است. بعد از ظهر سهشنبه، خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع آگاه گزارش کرد که تبادل پیام بین ایران و ایالات متحده برای دستیابی به یادداشت تفاهم اولیه، دستکم چند روز است که متوقف شده است. با این حال، دونالد ترامپ در عین حال که سعی میکند خود را به توافق بیمیل نشان دهد، بر طبل در دسترس بودن توافق میکوبد. او در گفتوگو باایبیسی مدعی شد: «دستیابی به توافق با ایران برای تمدید آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز ممکن است طی هفته آینده نهایی شود.» رئیسجمهور امریکا که با شعار تغییر نظام ایران در مسیر جنگ گام گذاشته بود، حالا اینطور میگوید که یک توافق صلح با ایران میتواند حتی از یک پیروزی نظامی هم بهتر باشد. ترامپ با اذعان به اینکه البته دستیابی به این هدف کار سادهای نیست، گفت: «شما درباره یک کشور واقعاً بزرگ صحبت میکنید، آنها یک کشور بسیار بزرگ هستند و میخواهند توافق کنند، اما دشمنی فوقالعادهای وجود دارد.» ترامپ در ادامه، یک بار دیگر وانمود کرد که در مذاکرات دست بالا دارد و باید چند امتیاز بیشتر از ایرانیان بگیرد.
بولتون: ترامپ دروغ میگوید
جان بولتون، مشاور امنیت ملی سابق امریکا، با رد ادعای ترامپ درباره اهمیت نداشتن توقف مبادله پیام با ایران در اعتراض به حملات رژیم صهیونیستی به لبنان، موضع ترامپ را اینطور تحلیل کرد: «وقتی کسی سه بار میگوید "برایم مهم نیست"، شاید به این معنی باشد که اتفاقاً برایش مهم است.» او در گفتوگو با شبکه خبری نیوزنیشن، تماس تلفنی اخیر ترامپ با نتانیاهو برای لغو حمله اسرائیل به بیروت را نشانهای از علاقه شدید او به توافق با ایران دانست و با اشاره به ظرفیت صبر بیشتر ایران در مقایسه با ترامپ برای انجام یک توافق دلخواه با امریکا گفت: «ایران معتقد است که میتواند از ترامپ بیشتر دوام بیاورد و صبر بیشتری نسبت به او دارد، زیرا ترامپ به شدت به دنبال کاهش قیمت نفت است.»
در راستای فضای مذاکرات، واشینگتنپست گزارش داد تلاشها برای دستیابی به توافق میان ایران و امریکا همچنان با بنبست روبهرو است و همزمان تنشهای نظامی میان دو طرف ادامه دارد. بر این اساس، اختلافات بر سر برنامه هستهای ایران، کاهش تحریمها و وضعیت تنگه هرمز همچنان حلنشده باقی مانده است. واشینگتنپست به حملات اخیر امریکا به تأسیسات راداری و پهپادی ایران و پاسخ موشکی ایران اشاره کرده و این تحولات را نشانه شکنندگی روند دیپلماتیک توصیف کرده است. در این بین، تهران عملیات نظامی اسرائیل در لبنان را یکی از موانع اصلی پیشرفت مذاکرات میداند.
امریکا ضعف خود را نشان داد
خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا (که کشورش به اتخاذ مواضع ضدصهیونیستی شهرت دارد) در مصاحبه با فایننشال تایمز گفت: «ما در هیچ اقدامی که میتواند به معنای تشدید تنش باشد، شرکت نخواهیم کرد.» به گفته آلبارس، گسست اساسی در نظم جهانی بین دیدگاهی مبتنی بر حقوق بینالملل، حاکمیت دولت و منشور سازمان ملل از یک سو و «قانون جنگل» از سوی دیگر است؛ قانونی که به گفته او به معنای «هرج و مرج، خشونت و جنگ به عنوان جایگزینی برای سیاست خارجی» است.
گئورگی بوریسنکو، معاون وزیر امور خارجه روسیه، ابراز امیدواری کرده است که گفتوگوهای میان امریکا و ایران برای دستیابی به توافق نهایی ادامه یابد، چراکه حفظ روند سیاسی و دیپلماتیک ضروری است. «تأثیر و نفوذ امریکا در جهان چندقطبی رو به کاهش است و این روند در درگیری با ایران مشهود است. امریکا نتوانست بر ایران پیروز شود و این به معنای شکست واشینگتن است. امریکا با جنگ علیه ایران نه قدرت، بلکه ضعف خود را به جهان نشان داد.»
چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در مجلس سنای امریکا، نیز بار دیگر با انتقاد از جنگافروزی ترامپ علیه ایران تأکید دارد: «ترامپ میگوید عجلهای برای پایان دادن جنگ با ایران ندارد. آیا این درست است؟ این موضوع را به نظامیان ما که در معرض خطر هستند بگویید.» وی اضافه کرد: «این حرف را به خانوادههای آنها بگویید. این موضوع را به اطلاع امریکاییهایی برسانید که از افزایش قیمت بنزین و رکورد زدن آن رنج میبرند. ما برای پایان دادن نهایی به این جنگ دست از مبارزه بر نخواهیم داشت.»
گروسی در پی توافق پساجنگ
در چنین فضایی، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی (که سابقه تیره و تار او در روند مذاکرات ادوار گذشته از اذهان ایرانیان پاک نشده است) در مصاحبه با الجزیره، موضوع مسئله هستهای ایران را در شرایطی به میان کشید که این موضوع دستکم در شرایط فعلی در دستور کار مذاکرات قرار ندارد. گروسی گفت: «امروز با وضعیتی کاملاً متفاوت روبهرو هستیم. نکته اول و بسیار مهم اینکه اگر کار به توافق برسد، این توافق یک توافق پساجنگ خواهد بود؛ موضوعی که باید آن را با توجه به خسارات فیزیکی (که همین حالا درباره آن صحبت میکردیم) در نظر داشته باشیم.»
وی افزود: «از سوی دیگر، ایران در زمینه فناوری و توانمندیها پیشرفت چشمگیری داشته است. بنابراین تمام پارامترهایی که در آن زمان وجود داشت، تغییر کردهاند. در آن دوره، ایران تعداد مشخصی سانتریفیوژ در اختیار داشت. اما آن فناوری، فناوری قدیمی بود. ایران حالا به ماشینهایی بسیار پیشرفته، مدرن و پرسرعت دسترسی دارد. بنابراین ممکن است (برای دستیابی به همان ظرفیت غنیسازی) به تعداد بسیار کمتری از این دستگاهها نسبت به گذشته نیاز داشته باشد.» گروسی در اشاره به درخواست زیادهخواهانه امریکا مبنی بر خارج کردن ذخایر اورانیوم غنای بالای ایران (که تهران همواره رد کرده) نیز اشاره کرد و گفت که این کار دشوار است، اما غیرممکن نیست. او در خصوص نقش آژانس در هر توافق احتمالی گفت که «نقش ما، ممکن ساختن و عملی کردن آن (توافق) است.»
با این حال، میخائیل اولیانف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، معتقد است: «انتقال اورانیوم غنیشده ایران به خارج از کشور ضروری نیست. برای این کار، رضایت تهران نیاز است.» وی گفت: «از لحاظ تئوری، در صورت توافق دو طرف، گزینه رقیقسازی اورانیوم غنیشده در خاک ایران نیز وجود دارد. بنابراین، گمانهزنیها در این زمینه زودهنگام است.»
